Doğal Yöntemlerle Evcil Hayvanlarda Pire Kontrolü

PetsSenelerce evimi dünyanın en yakışıklı Golden Retreiver’larından biri olan Tango ile paylaştım, dönem dönem başka cins köpek ve kedim de oldu hele bir de tavşanım vardı ki bembeyaz ve huzur topuydu. Bu güzel yaratıklarla evimi paylaştığım hiç bir dönem ne kene ne de pire gibi sorunlarım olmadı ve sizin de olmasın isterseniz okumaya devam edin.  

Piyasada satılan pire şampuanı veya ilaçlarının sinir felçlerine kadar uzanan hayli kabarık “yan etkileri” listesi bulunmakta. Günümüz modern biliminin geliştirdiği kimyasal ve sentetik pire kovucular pek çok toksik madde içerip uzun vadede sevdiğiniz hayvanınızın sağlığına risk teşkil ediyor. Üstelik daha da düşündürücü olan bu parazitler zaman içinde kimyasal ilaçlara direnç kazandıkları için pestisit üreticileri gittikçe daha güçlü ilaçlar üretmek zorunda kalmışlardır ve bu da yine kedi/köpeğinize daha büyük risk olarak yansımaktadır. Anlayacağınız, siz iyi niyetle kedi köpeğinizi pireden korumak için kimyasal ve sentetik yöntemleri kullanarak hem kendi hayvanınıza hem de genelde doğal dengeye büyük bir kötülük etmiş oluyorsunuz.

Şimdiye kadar yazdıklarım belki moralinizi bozdu ise şimdi o kimyasal ilaçlara muhtaç olmadığınızı söyleyerek yüzünüzü güldüreyim biraz. Elbette evcil hayvanlarınızı pireden korumak için doğal, toksik olmayan yollar var ve fakat önce bu minik yaratıkların yaşam döngüsünü iyi anlamak gerekir.

cat-flea-controlİlk olarak bilmemiz gereken aslında pirelerin yaşamlarının çoğunu konak hayvanın tüyleri arasında geçirmediğidir. Çoğu zaman pireler zamanlarını mobilya köşeleri veya parke çatlaklarında geçirip ihtiyaç duydukça evcil hayvanların bedenlerine zıplarlar. Dişi pireler yumurtalarını genelde konak hayvanın tüylerinin arasında değil ama karanlık ve nemli ortamlara bırakmayı tercih ederler. Parke çatlakları, mobilya köşeleri, koltuk dipleri gibi yerler yumurta yatağı olmak için idealdir. Bir larvadan pire olma yolundaki büyüme döngüsü 10 ila 200 gün arasında değişebilir ve işte bu sebepten dolayı pire kovucu spreyler sıkça tekrarlanmalıdır. Yani özetle bir çift pire yumurta-larva-yetişkin olmak üzere 3 aşamada çoğalabilir; bu da neredeyse toplamda 2 seneye yakın bir süre evinizin istila altında kalması demektir. Bunun yanı sıra pek çok ticari pestisit sadece yetişkin pireleri öldürürse öldürüyor ama bir hafta bile geçmeden yeni nesil büyümüş olabiliyor. Anlayacağınız evinizi de pirelerden ve yumurtalarından korumanız ve temizlemeniz hayvanlarınıza daha sağlıklı bir ortam hazırlamanın ilk şartıdır.

Ne hazindir ki bütün pire ilaçlarının üstünde insan sağlığına tehlikeli madde içerir ibaresi yer almasına rağmen kullanım kısmında sanki aynı zarar evcil hayvanlarawarning_toxic işlemezmiş gibi kedi köpeğinizi aynı solüsyonu bolca kullanıp yıkamanız öneriliyor, nerden baksanız tutarsız değil mi? Diyelim ki evcil hayvanınızın uzun vadede sağlığını önemsemediniz, yine de o pire ilaçlarını kullandınız. Peki siz severken, ya da çocuğunuz severken deri yoluyla kana nüfus etmesini de mi göz ardı edeceksiniz? Burada bir adım daha öte gidip pireyi bile öldürmek doğru mu diye de ayrıca sormak isterim. Evrende her canlının döngüye bir katkısı ve bir varoluş amacı olduğunu unutmamalı dolayısıyla bence resmin bütününe bakıp pirelerden kurtulmanın onları öldürmek değil kovmak, uzaklaştırmak olduğu fikrini benimsemeliyiz. Evini insandan başka canlıya açan sizlere de bence zaten yakışan davranış bu olur.

Şimdi doğanın başımıza bela ettiği bu pire sorunuyla ancak yine doğal yöntemlerle başedebileceğimizi hatırlama zamanı çoktan geldi de geçiyor bile. Doğanın karşısında ancak yine doğa işe yarar ilkesinden vazgeçmeyelim. Piyasada organik pire ilacı olarak satılan ürünlerde ya krizantem çiçeğinden elde edilen piretrin ya da narenciye sanayinin yan ürünü d-limonin gibi doğal maddeler var. Bunların pestisit özelliklerinden yüzyıllardır zaten faydalanılıyor.

İşe öncelikle evinizi temizleyerek başlamak gerekir. Evinizi sık sık vakumlamalı, mutlaka vakumun toz haznesini boşaltıp evin dışında yıkamalısınız. Hatta vakum toz haznesinin içine pire kovucu tozlar serpebilirsiniz. Nemli kuytu yerlere özellikle dikkat etmeli ve pirelerin yaşam alanı olabilecek her yeri önce güzelce temizlemelisiniz. Daha detaylı bir temizlik için bir gece önceden pirelerin mesken tuttuğu tüm kuytu yerlere eşit miktarda sofra tuzu ve karbonat karışımını serperek ertesi gün makineye çekebilirsiniz. Bu sayede kuytu köşedeki veya halı tüyleri arasındaki pire larvalarından yumurtalarından kurtulabilirsiniz. Eviniz çok yoğun istila altındaysa ilk müdahale için belki kimyasal ilaçları kullanmanız gerekebilir. Zararın neresinden dönersek kardır diyerek sonraki zamanlarda kimyasal kullanmamak için elinizden geleni yapabilirsiniz. Evi temizledikten sonra evcil hayvanınızın yatağı, varsa bahçede kulübesi de temizlenmelidir. Makinede en yüksek derecede yıkayıp, isterseniz deterjan gözüne 2-3 damla okaliptus yağı da damlatabilirsiniz. Daha sonra da kurutucunuz varsa onu da kullanırsanız tam bir temizlik yapmış olursunuz. Yıkama ve temizlik işlemini de yaptıktan sonra halıların, zeminin üstüne piyasada toz halinde satılan organik pire kovuculardan serperek (Diyatomlu toprak veya toz piretrum gibi) güzelce yayın. Evcil hayvanlarda pire ve cinsi konak türleri ile mücadele hep kontrolü elinizde tutmanız gereken bir konu. Bir kere doğal yöntemlere başladınız mı tam randıman alabilmek için azimle, istikrarla aynı yöntemleri kullanmaya devam etmelisiniz.

images (4)İnsan sağlığı için sağlıklı beslenme ne kadar önemli ise aynı durum elbette evimizi açtığımız diğer canlılar için de geçerli. Düzgün ve dengeli beslenemeyen hayvanlarda her türlü cilt ve tüy sorunu olacağı gibi ciltleri de konak ve pirelere daha açık hale gelir. Veteriner değilim ancak sağlıklı beslenmek her canlının hakkıdır. Hazır mamaların yerine kendinize olduğu gibi evcil hayvanınıza da özen gösterip yemeklerini cinsine, kilosuna, yaşına, aktivitesine uygun olarak kendiniz günlük olarak hazırlayabilirsiniz.  Sağlıklı beslenme bütün canlıların optimum sağlığı için en önemli konudur.

Sağlıklı beslenmeye ilaveten düzenli tüy ve cilt bakımı da pireleri uzak tutmak için önemlidir. Organik bitkisel şampuanlar kullanıp banyo yaptırmak ve tüylerini düzenli fırçalamak da cilt sağlığı için önemlidir. Bitkisel şampuanın içine okaliptus yağı eklemek de bir başka pire kovucu yöntemdir. 100ml kadar şampuana 5 damla okaliptus damlatarak yaptıracağınız banyosundan sonra evde hazırladığınız limonlu tonik ile de tekrar cildine masaj yaparsanız tüylerde kalan limon kokusu pirelerden kurtulmanızı sağlayacaktır. Hazırladığınız bu limonlu toniği pirelerin tamamından kurtulana kadar her gün tekrar edebilirsiniz ancak ince derili bölgelerde daha dikkatli davranın ve genital bölgelere sürmeyin.

Limonlu tonik tarifi: bir bardak kadar kaynar suyun içine 3-4 dilim kabuklu limonu koyup ağzını kapatıp sabaha kadar bekletin. Ertesi gün bir sünger yardımıyla kedi veya köpeğinizin cildine yedire yedire sürün. Kurulamayın ve kendi kendisine kurumasını sağlayın. Bu tarifi bir fısfıs şişesine koyup sıklıkla pire kovmak amacıyla uygulayabilirsiniz.

Misvak tonik tarifi: 1 ölçü misvak yağı ve 3 ölçü su karıştırılıp sprey şişesine konularak günlük olarak tüylere sıkılıp pirelerden kurtulunca da hafta 1 kere uygulanabilir.

Sarımsak ve brewers yeast maya tozunun da pireleri uzak tutmakta faydasına değinmeden geçmeyelim. Sarımsak kokusundan hoşlanmasanız da unutmayın pireler de aynı kokudan hoşlanmadıkları için koku sahibinden uzak duracaklardır. Beslenmesine kilosuna uygun sarımsak katmanın ayrıca bağırsak kurtlarından da kurtulmakta işe yarayacağını da unutmayın. Brewers yeast’de bulunan pire kontrolünde etken madde thiamin yani B Vitaminidir ve yine kilosuna uygun olarak veterinerinizin uygun gördüğü dozu günlük olarak beslenmesinden eksik etmeyin. Hatta brewers yeast toz halinde bile cilde, tüylere serpilebilir. Bunlara ilaveten pek çok evcil hayvanın diyetinde eksik olan çinko da sağlıklı bir cilt için önemli bir mineraldir. Bütün bu takviyeleri veterinere danışıp evcil hayvanınızın kilosuna uygun dozda yediklerine katabilirsiniz.

Kendi pire tasmanızı da kendiniz yapabilirsiniz. Kumaş bir tasmaya damlatacağınız lavanta, nane, hint defnesi, biberiye,  limon (citronella) veya geraniyum esans yağları ile pireleri uzak tutacağınız garantidir. Bu yöntemi her hafta yenilemeniz gerekecektir ama eminim piyasada satılan o sevimsiz kokulu kimyasal pire tasmalarından kurtulduğunuz için sevineceksiniz.

Yukarıda adı geçen esans yağlarından istediğiniz karışımı su ile çoğaltıp/seyreltip pire kovucu sprey de yapabilirsiniz. Okaliptus, gerenyum ve nane yağı özellikle etkisi araştırmalarla kanıtlanmış yağlardır ve suda seyreltip sprey olarak kullanılabilirler.

Bitkisel Masaj Yağı: 150 ml kadar badem ya da başka bir taşıyıcı yağ seçip içine 10’ar damla lavanta, okaliptus, hint defnesi, limon, greyfurt, gerenyum, kalendula yağlarından seçtiğiniz 3 tanesini damlatın. İyice çalkalayıp karıştırdıktan sonra haftada bir kere pire önleyici olarak bu karışımla köpeğinize masaj yapabilirsiniz. 

Bu arada dikkat edilecek bir husus var ki, tüm pire kovucu işlemleri yaparken ev yerine açık havada olursanız pireler kaçacak yer ararken eviniz yerine sokaklara saklanırlar ve siz de evinizi yeni pire istilasından korumuş olursunuz. Kedi, köpeğinizin tüylerinin arasını her gün mutlaka düzenli olarak kontrol etmeyi ihmal etmeyin, ne kadar yolun başında yakalarsanız sayıları az iken mücadele etmek o kadar daha kolaylaşacaktır.

Not olarak belirtmekte fayda var, okaliptus yağı çok kuvvetli bir yağdır seyreltmeden cilde direk sürmemeye dikkat edin ve kediler için de uygun olmayabilir. Maya kullanacaksanız da bazı köpeklerde kaşıntı veya alerji yapabileceği ihtimalini aklınızdan çıkarmayın.

This entry was posted in Genel and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply