Sardunya Uçucu Yağı Profil ve Medikal Kullanımı

IMG_3518Sardunya veya ıtır yağı olarak da bilinen geranyum yağı pelargonyum ailesi bitkilerinin aromatik yeşil kısımlarından buhar damıtılması yoluyla elde edilir. Medikal değerinin yüksek olması için bitki çiçek açmadan önce hasat edilmesi ve tazeliğini kaybetmeden yaprakların distilasyona girmesi çok önemlidir. 1 kg sardunya esansiyel yağı elde edebilmek için yaklaşık 300-500 kg kadar bitki yaprağına ihtiyaç duyulmaktadır. Medikal değeri yüksek, kıymetli ve nispeten de pahalı yağlarımızdan biridir sardunya, öyle ki bazı formüllerde yerine kullanılabilecek başka yağ da yoktur hatta.

Sardunya Esansiyel Yağ genellikle berrak ve oldukça renksizdir. Hasada ve bitkinin geldiği alt familyaya göre çok hafif yeşil tonlarına rastlamak mümkündür. Harika bir aroması vardır ve sitronellol ve gerniol içeren gül yağına koku ve görüntü olarak çok benzer. Bu sebeple çok daha pahalı olan bir yağ olan gül yağı adı altında sardunya yağı satıldığı da maalesef bir gerçektir. İkisi de ayrı kıymette ve medikal değerde yağlardır fakat gül yağı özellikle kozmetik ve parfümeri sektörünün baş tacıdır.

IMG_3516Kimyasal olarak temel bileşenleri: Alkoller ( yaklaşık %75-80 kadarı terpenik geraniol, borneol, sitronellol, linalool, terpineol), esterler (asetik, bütirik, valerianik), ketonlar, fenoller (öjenol) ve terpenler (phellandrene, pinen).

Sardunyanın tıbbi kullanımına ait en eski atıf Mısırlılar dönemine denk gelir ve parşömenlerde özellikle cilt güzelliği ve deri hastalıklarına uygulanabileceği ve tümörleri de tedavi ettiğine deyinilir. Günümüz aromaterapi uygulamalarında da en geniş yelpazadeki medikal yağlardan biridir ve neredeyse kendi başına bir ilk yardım kutusudur diyebiliriz zira en kuvvetli özelliği yara iyileştirmesidir. Aynı zamanda antiseptik ve hemostatik yani kanamayı durdurmaya yardımcı yağlarımızdan birisidir sardunya. Çocuklarda da güvenle kullanılabilen sardunya yağı genel anlamda harika bir hücre yenileyici ve canlandırıcı yağ olması sebebiyle halsizlik ve yorgunluk hallerinde de ilk tercihlerden biridir, kronik yorgunluk hallerinde özellikle yararlıdır. Sardunya yağı, egzama, sedef gibi birçok cilt hastalığında hazırladığımız kremlerde mutlaka yer alır, ufak kesikler, çarpmalar sonucu oluşan morarmalar, ufak derece yanıklar, donma (ayazlama, kangren de dahil), mantar enfeksiyonları gibi pek çok hastalığın tedavisinde kullanılabilir. Pansuman solusyonları ve merhemlerinde tercih ettiğimiz yağlardan biri yine sardunya yağıdır.

Sardunya yağı son derece etkili bir böcek kovucudur. Sprey olarak hazırlayabilir veya 15-20 ml kadar taşıyıcı baz yağda 15 damla ekleyip böcek ve kene kovucu olarak cilde sürebilirsiniz. Bu şekilde hazırlandığında çocuklar için de uygundur. Bilinen en güçlü doğal kene kovucu da yine sardunya yağıdır. Hem çocuklar, hem yetişkinler hem de evcil hayvanlar için kullanılabilir. Köpeğinizin kuyruk kısmına ve ensesine bir damla damlatmanız kene kovucu olarak yaterlidir.

Sadece böcek kovucu olarak değil böcek ısırıklarında da yine sardunya esans yağını bir damla direk ısırığın üstüne damlatabilirsiniz. Bu şekilde böcek ısırıklarına kullanılabilecek diğer yağlar da çay ağacı veya, lavanta yağıdır. Geceleri yatağınızın yanına bir pamuk veya gazlı beze bir kaç damla sardunya yağı damlatıp koyarsanız yine böcek kovucu özelliğinden faydalanmış olursunuz.

IMG_0390Kozmetik kullanımı da yaygın olan sardunya yağı kuru cilt başta olmak üzere yağlı ve kombine ciltlerde rahatlıkla kullanılabilir. Hem cildi besler hem de yağ üretimini dengeler ve dolayısıyla sivilcelenmeyi de önler. Deri kaşıntılarına veya kepek kökenli kafa derisi kaşıntılarında sıklıkla tavsiye ettiğimiz yağlardan biri olan sardunya hoş çiçek kokusu nedeniyle oda kokusu olarak da tercih edilir.

Çalışmalar, geranyum yağının özellikle zona kaynaklı sinir ağrısını önemli ölçüde azaltabileceğini desteklemektedir. Zona hastalığı en fazla 10 gün sürse de post-herpetik nevralji (PHN) hastalık geçmiş olmasına rağmen hastalıklı bölgede uzun süre ciddi ağrılara neden olabilir. The American Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bir araştırmada, araştırmacılar PHN’den mustarip 30 yetişkini dört gruba ayırdı. Bir gruba sadece sardunya yağı, diğer iki gruba sardunya yağı ve mineral yağ karışımı dördüncü gruba sadece mineral yağ verildi. Sardunya yağı almış olan kişilerin hepsinde ağrıların ciddi ölçüde azaldığı tespit edilmiş ve tamamen sardunya yağı kullanılan tedavi grubu en fazla ağrı kesici etkiyi gördüklerini ifade etmişlerdir. Bunlara kıyasla plasebo grubu ağrılarında çok az veya hiç rahatlama bildirmemiştir. Ufak bir grup sardunya yağına hassasiyet göstermiş ve cilt tahrişi yaşadıklarını belirtmiş olsa da cilt tahrişlerinin bir saat içinde azaldığı kayıt edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda Herpes virüsünün neden olduğu zona ağrılarında sardunya yağı ile birlikte diğer antiviral yağlarla bir karışım hazırlanıp cilde haricen uygulanabilir. Karanfil ve bergamot bu amaçla kullanılabilecek diğer antiviral yağlardır.

Geranyum yağı hormon salınımını düzenleyen adrenal korteks destekçisidir. Ergenlik dönemi adet öncesi dönem veya adet sancıları, adet dönemi meme ağrıları ve meme konjestiyonları, menopoz, menstrüel düzensizliklerde rahatlama sağlar. Hormonların ruh halimiz üzerinde doğrudan etkili olduğunu düşünürsek geranyum yağı da hormonal dengesizliğe bağlı depresyon ve sinirlilik hallerine karşı etkili bir çözümdür diyebiliriz. Banyo suyuna 5-6 damla eklemeniz veya oda fısfısı yapmanız bu faydaları görmeniz için yetecektir.

Başka nerelerde kullanalım derseniz:

Hemoroid için, küçük bir krem kavanozuna 5ml (1 tatlı kaşığı) hindistancevizi yağı (zeytinyağ da olur) 1 damla sardunya esansiyel yağı karıştırıp günde 3 kez gazlı bezle kompres yapın.

Küçük bir fısfıs şişesine 200 ml kadar su, bir kaşık aloe vera jeli veya 2 kaşık lavanta suyu ve 10 damla kadar geranyum yağı iç ferahlatıcı bir vücut spreyi yapmak için yeterlidir.

Kırışıklık önleyici olarak kullanmak isterseniz yaptığınız doğal kreme veya evdeki bitkisel kreme her kullanımda bir damla damlatmanız yetecektir.

Oda nemlendiricisi ve difuzerlerde geranyum yağı kullanımı hem havadaki mikropları temizleyecek hem de odanıza çiçeksi doğal bir koku yayacaktır. Ruha ve duygulara iyi gelmesi de cabası.

Doku yenileyici bir yağ olması sebebiyle özelliklere akne, egzama, sedef, gibi hastalıkların kontrolünde çok etkilidir. 5 ml kadar hindistancevizi yağına 5-8 damla sardunya yağı damlatıp sivilceli bölgeye günde 2 kez tatbik edilebilir. Bitkisel bir vücut şampuanına yine sardunya yağı ekleyip egzama veya sivilce şampuanı yapabilirsiniz.

Referanslar:

Tisserand, R., Young, R., & Williamson, E. M. (2014). Essential oil safety: a guide for health care professionals. Edinburgh: Churchill Livingstone/Elsevier.

Buckle, J. (2015). Clinical aromatherapy: essential oils in practice. Edinburgh: Churchill Livingstone.

“Temporary Relief of Postherpetic Neuralgia Pain with Topical Geranium Oil” The American Journal of Medicine” Vol. 115, No. 7, November 2003, ncbi.nlm.nih.gov

 

This entry was posted in Bitkisel Yağlar, Genel and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply