Sarımsak: Şifanın Baş Tacı!

Bitki ve şifalı otları tek başına konu ederken aslında olması gereken bu bilgileri bir monograf tarzında paylaşmaktır. Gelin görün ki monograf tarzı bilgi paylaşımları ister istemez günlük dilin uzağına düşüyor ve haklı olarak da konuya çok ilgisi olmayan birisi için takip etmesi eziyete dönüşüyor. Klasik bir monografta olması gereken taksonomik, organoleptik, mikroskobik detaylar gibi verilerle sizi sıkmadan bu ve benzeri yazıları mümkün olduğu kadar farmakope dilinden uzak tutmaya gayret gösteriyorum. Şifalı bitkileri size tanıtırken ilginizi çekeceğini düşündüğüm bir kaç bilimsel araştırma sonucu ve bir kaç da pratik tarif ve reçete ile sınırlı kalmayı daha uygun buldum. Konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek isteyenler kaynakça kısmındaki kitaplar veya makalelerden daha kapsamlı bilgilere ulaşabilirler. Bu internet sitesinin amacı, daha fazla insana bilimsel araştırmalar ışığında tamamlayıcı tedavi yöntemlerini tanıtmak ve bilgi paylaşımı ile sınırlıdır.

fresh garlic isolated on white Sarımsak – Allium sativum fitoterapi ve bitki bilimi literatüründe alteratif bitkiler sınıfındadır, ki bu sınıfta bulunan az sayıda bitki vardır ve hepsi de birbirinden kıymetli kan temizleyicilerdir. Alteratif bitkiler başlı başına bir konu ancak özetle bilinmesi gereken: bu bitkiler hem hastalık önleyici, hem tedavi edici hem de hastalık sonrası bakım süresince destekleyici özelliktedir. Sarımsak da alteratif bir bitki olarak geniş spektrumlu ve genel anlamda bağışıklığı destekleyicidir ve şifası en eski zamanlardan beri bilinen bir bitki listesi varsa sarımsak kesinlikle o listede en önlerde yer alır. Eski Mısır’da her derde deva diye bahsedilen sarımsak en eski tıp yazmalarından biri olan Ebers Papürüsü’nde dahi konu edilmiştir (Wichtl, 2004). Binlerce yıllık geçmişi olan Ayurveda Tıp literatüründe cüzzama karşı sarımsak tavsiye edilmekte ve sarımsağın genel şifasından sıklıkla bahsedilmektedir (Castleman, 2001). Günümüze gelene kadar pek çok araştırma da yapılmış ve sarımsak şifalı bitkiler listesindeki haklı “gözde” konumunu hep korumuştur.

Tamamlayıcı tedavi preparatlarında taze yaprağı da dahil olmak üzere taze sarımsak veya kurutulmuş sarımsak sıklıkla kullanılır. Eğer taze kullanılmayacaksa tentürü tavsiye edilebilir. Aromaterapide ise distilasyon yoluyla alınan esans yağı kullanılır. Hatılatmakta fayda var, sarımsak en çok taze yendiğinde şifalıdır.  Üzülerek belirtmeliyim ki, kimyasal olarak işlem görmüş ilaçlı topraklarda yetişen sarımsak bir takım enzimlerinin eksikliğinden dolayı organik olana kıyasla daha az şifalıdır. Saksıda bile kolayca büyütebileceğiniz düşünülürse evde veya bahçenizde bildiğiniz toprakta yetiştirebilirsiniz elbette. Saklaması da çok kolay, mahalle manavınızda gördüğünüz gibi kurutulur, genelde tazeyken örülür ve havadar bir yere asılır. Serin ve kuru yerde saklanırsa ömrü uzun olur.

Aktif Bileşenlerine değinmeden herhangi bir bitkiden bahsetmek çok eksik kalır. Sarımsakda allisin’in ( dialil trisülfür ) alliin ve diğer kükürt içeren metabolitler de dahil olmak üzere uçucu yağlar bolca vardır. Ayrıca sitral, geraniol ve linalool içermektedir. Diğer bileşenleri ise kalsiyum, demir, magnezyum, manganez, fosfor, potasyum , selenyum, sodyum, kükürt, A Vitamini, B Kompleks ve C Vitamini olarak sıralanabilir. Nefeste bıraktığı kokunun sebebi de yine bileşenlerinden biri olan dialil disülfitdir. Bir avuç maydanoz, nane çiğnemek veya bir kaç dilim elma yemek kokuyu hafifletmekte işe yarayabilir.

Herhangi bir bitki ansiklopedisi veya monograf kitabında çok fazla sayıda terapötik özelliğinden bahsedilse de ben sarımsağa atfedilmiş tedavi edici özelliklerden günlük kullanıma uygun olan bir kaç tanesini paylaşayım:
Alteratif – kan temizleyici
Entelmintik –parazit düşürücü
Antibakteriyel / Antibiyotik – bakteri öldürücü
Antikataral – balgam söktürücü
Antihipertansif – tansiyon düşürücü
Antifungal / Antimikotik – mantar öldürücü
Antispazmotik – kasılma giderici
Antiseptik- mikrop öldürücü
Karminatif – gaz çıkartıcı
Febrifuj – ateş düşürücü

Sarımsak ile ilgili belgelenmiş bulgular daha ziyade antiseptik özelliğine ait olsa da en 901749586önemli bulgular şüphesiz ki tansiyon düşürücü olarak kullanımını destekleyen çalışmalardır. Her dört kişiden birinin kalp ve damar hastalıklarından hayatını kaybettiği düşünülürse sarımsağın kardiyovasküler sisteme olan genel desteği ve arter duvarlarda yağ birikintilerini emme potansiyeli onu en kıymetli şifalı bitkilerden biri yapmaktadır (Orekhov, 1997). Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda yemlerine sarımsak tozu konan deneklerde kayda değer oranda tansiyon düşüşü gözlemlenmiştir (Silagy ve Neal, 1994). Mısır’da lavaratuvar hayvanlarında yapılan bir çalışma sonucuna göre, alkolden bağımsız karaciğerde yağlanma hastalığında da yine sarımsak karaciğerdeki yağ birikimini düşürmekte başarı sağlamıştır (El-Din ve diğ. 2014). Günümüzde tıp literatüründe insülin direnci ve obezite ile kanser arasında ilişki olduğunu gösteren çok sayıda çalışma vardır ve obezitenin beyin fonksiyonlarına olumsuz etkisi de çalışmalarla saptanmıştır. Pintana ve arkadaşları bu bağlamda bir çalışma yapmış ve sarımsak özünü obez – insülin dirençli deneklerde gözlemlemiş ve sarımsak özünün beyin mitokondriyal fonksiyon bozukluğunu ve bilişsel açığı azalttığını tespit etmişlerdir (Pintana ve diğ. 2014). En son 2015 yılında yayımlanan bir araştırma sonucuna göre sarımsak labaratuvar deneklerinde toplam kolesterol seviyelerini düşürmekte faydalı olmuştur (Ha ve Ying, 2015). Sarımsakla ilgili yapılmış çok sayıda çalışma var ve bu seçtiklerim harici daha fazla araştırma yapmak isteyenler elbette yabancı literatürden ve Türkiye’den de bu ve benzeri çalışmaların detaylarını kendileri de okuyabilirler.

Kullanımında Nelere Dikkat Edelim, Kontrendikasyonlar Nelerdir?

Sarımsak genel olarak zararsız olarak kabul edilmiştir. Hamilelik döneminde sarımsak kürleri kullanımına dikkat edilmesi gerekirken emziren kadınların düzenli sarımsak özütü kullanımı tavsiye edilmez. Yapılan bazı araştırmalar hayvanlarda uterus stimulasyonuna yol açtığını sergilediği için potansiyel abortif (düşük teşvik edici) olabileceğine dair kayıtlar vardır. Her nekadar hamilelk veya emzirme döneminde insanlar üzerinde yapılmış bir araştırma veya klinik bir çalışma olmasa da her iki dönemde de uzun süren veya yüksek dozda sarımsak kürlerinin kullanımı tavsiye edilmez. Yüksek dozda kullanımı aynı zamanda mideyi tahriş edebileceği gibi karaciğer ve böbrekleri de olumsuz etkileyebilmektedir (DeSemet, 1993). Yanlış topikal kullanımının da cilt tahrişine sebep olabileceği yine araştırmalarla belgelenmiştir. Tavşanlar üzerinde yapılan bir araştırma sonucuna göre, diyabetli tavşanların yemlerine sarımsak eklenmesi halinde serum insulin seviyelerinde yükselme gözlemlenmiştir. Bu ve benzeri araştırmaların da ışığında hiperglisemik bir etkisi olduğu varsayılıp sarımsağın hipoglisemik (kan şekeri düşürücü) ve antikoagülan (pıhtılaşma önleyici) ilaçlar veya tedavilerle etkileşime gireceği kabul edilmiştir. Dikkat edilmesi gereken bir başka husus ise sarımsağın aspirin gibi antiinflamatuar ilaçların antitrombotik etkilerini artırabileceğine dair bulgulardır (Newall ve diğ. 1996). Etkileşime girdiği bilinen bazı ilaçlar ve aktif maddeleri şöyledir:

Aspirin, bazı anestesi ilaçları, bazı doğum kontrol hapları, AIDS hastalarının kullandığı NNRTI, isoniazid (Nydrazid, INH), warfarin (Coumadin), clopidogrel (Plavix), diclofenac (Voltaren, Cataflam vs), ibuprofen (Advil, Motrin,vs), naproxen (Anaprox, Naprosyn, vb), dalteparin (Fragmin), enoxaparin (Lovenox), lovastatin (Mevacor), ketoconazole (Nizoral), itraconazole (Sporanox), fexofenadine (Allegra), triazolam (Halcion) acetaminophen, chlorzoxazone (Parafon Forte), Cyclosporine (Neoral, Sandimmune)

Her geçen gün yeni bir ilaç çıktığını düşünürsek elbette bu liste çok geçmeden eksik kalmış olacaktır. Dolayısıyla hemen yine hatırlatmakta fayda vardır ki düzenli olarak herhangi bir bitkisel kür veya takviye ürün almadan veya beslenmenizde köklü değişikikler yapmadan önce konuyu mutlaka hekiminizle görüşünüz.

Nasıl hazırlanmalıdır?1069-image-1388370880

Taze sarımsaktan yağ, esans yağ, tentür, şurup hazırlanabilir. En önemli unsur hassas uçucu yağların etkisini ciddi ölçüde kaybedeceği için uzun süre kaynatılmaması veya fazla ısıtılmaması gerektiğidir. Doğal taze dövülmüş sarımsak ve suyu medikal anlamda seyreltilmiş özütlerinden daha şifalıdır.
Dosaj
Karaciğer veya safra kesesi hastalığı olanlar hariç , her gün 1-2 diş sarımsak kullanmaya özen gösterilmesi önleyici hekimler tarafından tavsiye edilmektedir. Eğer mide hassasiyetine neden olursa gıdalarla birlikte alınması fayda sağlayacaktır. Şifa kürlerinde, kimyasal gübre kullanılmadan, işlenmemiş ve böcek ilacı sıkılmamış toprakta yetişen sarımsak tercih edilmelidir.

  • Yetişkinlerde hekim tarafından başka türlüsü önerilmedikçe günde 3 veya 4 kez
  • Taze dövülmüş sarımsak – 5-15 mg
  • Suyu – 2- 5 ml
  • Esans Yağ – 1-2 damla
  • Şurup ve Tentür 3-10 ml

Sarımsak Tentür’ünü evde kendiniz hazırlamak ister misiniz?

  • 250 gr diş sarımsak -Allium sativum
  • 1 litre brendi, vodka veya şıra sirkesi

Sarımsakları ezip kavanoza koyup üstüne tentür için tercih ettiğiniz sıvı malzemeyi ekleyin. Ağzını sıkıca hava almayacak şekilde kapatın ve direk gün ışığı almayacak şekilde sıcak bir yerde günde iki kere çalkalayarak iki hafta bekletin. İki haftanın sonunca muslin bir bez serdiğiniz tel süzgeçten süzüp koyu renkli bir kavanoza hava almayacak şekilde koyun ve serin bir yerde muhafaza edin. Eğer hijyen kurallarına uyarsanız ve içinde sarımsak kalıntısı olmamasına özen gösterirseniz alkolde hazırlanmış tentürlerin raf ömrü, 3-4 seneden fazladır.

İsterseniz boğaz ağrıları veya soğuk algınlıklarında kullanacağınız Sarımsak Şurubu’nu da kendiniz yapabilirsiniz.

  • 4 diş ezilmiş sarımsağı 4 yemek kaşığı bal içinde 2-4 saat bekletin. Ve her yarım saatte bir baldan bir tatlı kaşığı alın. Bu reçete 1 yaşından büyük çocuklar için de uygundur.

Tariflerin bu kadar kolay olduğunu görünce Sarımsak Yağı da yapmak isteyen olacaktır mutlaka.

  • 250 gr diş sarımsak soyulup ezilir ve cam kavanoza konur. Üstünü kaplamaya yetecek kadar zeytinyağ ısıtılır ve kavanoza eklenir.
  • Sıcak bir yerde 3 gün kadar dinlendirilir ve aynı tentür işleminde olduğu gibi süzülüp saklama şişesine alınır.
  • Eğer süzme işlemini iyi yapmazsanız veya kavanozlarınız steril değilse zamanla küf oluşumuna fırsat tanımış olursunuz. Evde hazırlanan yağı buzdolabında saklamak daha uygundur.
  • Bu yağı sadece hastalıklara değil salatalara, yemeklere veya et, tavuk marinelerine de kullanabilirsiniz.

Gelelim merakla beklenen reçetelere.

Ayak Mantarı – Tinea Pedis
Ayak mantarı bulaşıcıdır, Tinea grubu bakteriler kullanılan ilaçlara kolay direnç geliştirdikleri için tedaviyi zorlaştırmaları ayak mantarlarının uzun süre canlı kalmasına da sebep olmaktadır. Kişiden kişiye bulaştığı gibi kişinin kendi hiyyenine dikkat etmemesi halinde kendi kendisine de mantarı bulaştırdığı ve bir kısır döngü gibi mantardan kurtulamadığı durumlar da sıklıkla görülür.

  • Ayakları doğal sabunlu suyla yıkayıp parmak araları da dahil güzelce kurulayın. Mantarlı bölgeye sarımsak yağı ile günde 3-4 kez mesaj yapın. Etkisini artırmak için her seferinde içine 1 damla kekik veya çay ağacı esans yağı damlatabilirsiniz.

Çıban, Uçuk ve Yaralar

  • Taze sarımsak doğranıp üstüne sıcak su dökülüp ezilir ve gazlı bir bezin arasına konup hastalıklı bölgeye kompres yapılır. Bu tarz lapa uygulaması cilde direk temas ettirmeden yapılmalıdır.

Soğuk Algınlığı

  • İlk belirtilerinde 5-6 diş taze sarımsakla hazırlanmış bir kase yogurt yenilebilir. İsteyen yukarıda anlatıldığı şeklinde şurubunu da hazırlayabilir, ve günde 3-4 kez bir tatlı kaşığı alabilir.
  • Tentürü, yağı veya şurubu solunum yollarını açmak için kullanılabilir. Hatta kesilmiş sarımsak ayak tabanlarına sürülürse etken maddeleri kana daha çabuk geçecektir.

Earache-Remedies-300x300Kulak Ağrısı

  • Minik bir parça pamuğa 4-5 damla ısıtılmış sarımsak yağı damlatılıp kulağa konulur işlem her defasında temiz bir pamukla 3-4 kez tekrarlanır.

Sivilcelere yapılacak en etkili uygulama bir diş sarımsağı ortadan kesip sivilceye sürmektir. Bu işlem sivilcelerin kurumasına yardımcı olur ancak taze sarımsak deri ile uzun süre temasta kalırsa cildi tahriş eder demiştik hatırlarsanız. Taze sarımsak kullanmak istemeyen tentürünü de kullanabilir.

Kurt Dökmek

  • Sarımsak güçlü bir entelmintikdir. Kurt dökmek hekim bilgisi dahilinde yapılmalıdır. Sabah aç karnına 20-30 damla sarımsak yağı içmek ya da 6-7 diş sarımsağı ezip aç karnına suyla içmek ve öğlene kadar bir şey yememek suretiyle iki veya üç günde olumlu sonuç alınabilmektedir.

Sağlıkla Kalın, Sağlıklı İyileşin. 

Kaynakça
Orekhov AN, Grunwald J. Effects of garlic on atherosclerosis Nutrition 1997; 13(78):
656663
De Smet PAGM (ed.), et al. Adverse effects of herbal drugs Vol. 2. Berlin: SpringerVerlag; 1993.
Newall CA, Anderson LA, Phillipson JD. Herbal Medicine: A Guide for Healthcare Professionals. London, UK: The Pharmaceutical Press, 1996: 131.
Weiss, R., & Fintelmann, V. (2000). Herbal medicine (2nd ed.). Stuttgart: Thieme.
Ulbricht, C. (2010). Natural Standard herb & supplement guide: An evidence-based reference. Maryland Heights, Mo.: Elsevier/Mosby.
Hanson, B. (2005). Understanding medicinal plants: Their chemistry and therapeutic action. New York: Haworth Herbal Press.

This entry was posted in Alternatif Tedaviler, Pratik Reçeteler, Şifalı Bitki Kürleri and tagged , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply